Zakon krzyżacki, a właściwie Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, to jeden z 3 największych średniowiecznych zakonów (obok templariuszy i joannitów), które zostały powołane do życia z inicjatywy papiestwa między X a XII wiekiem.

Początkowo zakon krzyżacki powstał przede wszystkim po to, aby opiekować się chorymi i rannymi Niemcami, którzy brali udział w III krucjacie i oblężeniu Akki. Tak naprawdę rannymi rycerzami krzyżowymi mieli zajmować się joannici i templariusze, ale tamci woleli dbać o swoich rodaków, tak więc Niemcom nie pozostawało nic innego, jak samemu zatroszczyć się o krajan.

Zakon krzyżacki został oficjalnie powołany do życia w 1198 roku, dzięki papieżowi – Celestynowi III, który przyznał bractwu status pełnoprawnego zakonu rycerskiego.

Znakiem rozpoznawczym Krzyżaków był biały płaszcz przekreślony czarnym krzyżem. Istniały 3 główne grupy członków zakonu: bracia-rycerze (najważniejsza grupa), kapelani oraz bracia służebni – ci ostatni zamiast rozpoznawczego płaszcza krzyżackiego, nosili nakrycia wierzchnie w kolorze szarym. Rycerze wstępujący w szeregi zakonu musieli złożyć śluby czystości, tym samym przekształcając się w rycerzy-mnichów (rycerzem zakonu mógł zostać tylko mężczyzna z rycerskiego rodu i taki, którego ojczystym językiem był język niemiecki). Oprócz pełnoprawnych członków zakonu istnieli również półbracia (osoby zatrudnione w zakonnej gospodarce i administracji) i dobrodzieje (świeccy, do których głównych zadań należało pomnażanie dóbr materialnych). Często wstąpienie do zakonu krzyżackiego było ucieczką przed prawem świeckim, ponieważ kapłani zakonni rozgrzeszali przyszłych braci ze wszystkich grzechów, które ci popełnili za swego „wcześniejszego życia”.

Pierwszym Wielkim Mistrzem Zakonu Krzyżackiego został Henryk Walpot, dotychczas pełniący funkcję zarządcy szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. W tym samym roku, w którym zakon został oficjalnie zatwierdzony przez papieża, uzyskał też spore ziemie na Sycylii oraz w Niemczech.

Najsłynniejszą siedzibą zakonu krzyżackiego był jednak historyczny Malbork (od 1309 roku).